Nationale Visie Kust — Hoe breng je tweehonderd experts achter hetzelfde beeld van de kust?
Nederland leeft onder zeeniveau, achter de dijk. De zeespiegel stijgt en de veiligheid van de Noordzeekust raakt iedereen, maar diezelfde kust is ook onze gouden rand, een landschap dat we willen blijven beleven. Hoe houden we allebei overeind? Kustgemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk moesten daarvoor één toekomstvisie maken, samen met kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Tweehonderd experts, talloze belangen, en een onderwerp dat technisch én politiek gevoelig ligt. De inhoud was er. De echte opgave zat ergens anders: hoe zorg je dat al die partijen hetzelfde voor ogen krijgen?
Lees verder +
Begin bij wat mensen moeten zien, niet bij wat het systeem wil zeggen
Ons vertrekpunt was bepalend: complexe kustpolitiek wordt pas werkbaar als iedereen hetzelfde beeld deelt. Niemand stemt in met een toekomst die hij niet kan zien. Scenario’s, zeespiegeldata, dynamisch kustbeheer: het bleef hangen in rapporten en bereikte de verbeelding nooit. Wij draaiden het perspectief om. Niet de techniek als uitgangspunt, maar de vraag wat een bestuurder of een expert nodig heeft om de toekomst van de kust in één oogopslag te begrijpen. Samen met auteur Peter Heerema luisterden we alle consultatiefasen, aanbevelingen en data uit en vertaalden we ze naar één doorlopend verhaal. Inhoud die nog nooit eerder was vormgegeven, maakten we voor het eerst zichtbaar: dynamisch kustbeheer werd navolgbaar, zeespiegelstijging tastbaar, het meegroeien met het water voorstelbaar.
Een kompas in plaats van een rapport
Zo ontstond “Kompas voor de Kust”, de Nationale Visie Kust als gids, als richtinggevend document voor alle kustmaatregelen. Scenario’s werden infographics, data werd inzicht, en de complete visie paste op één USB-stick, geen papier verspild. Maar de doorbraak zat niet in het ontwerp. Die zat in wat het ontwerp en de vorm losmaakte. Voor het eerst stonden Rijk, provincies, waterschappen, gemeenten en stakeholders achter dezelfde richting. Versnipperde kustpolitiek werd één eenduidige visie, waarin waterveiligheid, ruimtelijke ontwikkeling en economisch-ecologische waarde onlosmakelijk samenkwamen. De koers werd verankerd in de Nationale Omgevingsvisie en kreeg met het Landelijk Overleg Kust een motor voor de uitvoering. “Het uitgangspunt is dat we waterveiligheid steeds meer combineren met ruimtelijke ontwikkeling; we willen ons land niet alleen veiliger maar ook mooier maken,” aldus toenmalig minister Melanie Schultz van Haegen.
Begin bij wat mensen moeten zien, niet bij wat het systeem wil zeggen
Dit project laat zien wat er gebeurt als je begint bij begrip. Door scenario’s en data voor het eerst zichtbaar te maken, veranderde technische kustpolitiek in een gedeeld kompas, niet door de complexiteit te verbergen, maar door haar navolgbaar te maken. Tweehonderd experts en evenzoveel belangen kwamen samen in één beeld dat iedereen kon dragen. Juist bij vraagstukken die ons allemaal raken, blijkt dat de meest technische en politiek gevoelige onderwerpen toegankelijk zijn te maken. Niet door harder te zenden, maar door te ontwerpen vanuit wat mensen nodig hebben om te kunnen handelen.
Project
Nationale Visie Kust
Opdrachtgever
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
De grafiek die nog niet bestond
Soms begint een infographic niet met data, maar met een vraag die nog niemand had gesteld. Voor de verbeelding van de kustlijn wilden we laten zien hoeveel van de kust hard was, asfalt en steen, en hoeveel zacht: duinen en zand. Maar toen we ernaar vroegen, bleek niemand bij de opdrachtgever het exacte antwoord te hebben. In co-creatie met ingenieurs van Rijkswaterstaat en uiteenlopende bronnen brachten we het voor het eerst in kaart.
“Een infographic ligt vaak aan de basis van een zoektocht. Je wilt iets in beeld brengen, maar de juiste data is er nog niet, dat ontdek je pas als je begint. Juist daarom is samenwerken met de opdrachtgever essentieel: het beeld ontstaat onderweg, samen.”
